S. Stefania Janiak CSFN
MODLITWA MY\u015aLNA U OJC\u00d3W WSCHODNICH
czyli Filokalicznych
Polecam Ci, aby\u015b niczego nie przedk\u0142ada\u0142 nad pobyt z nami,
bo lepszych od nas przyjaci\u00f3\u0142 ju\u017c nie znajdziesz.\t
Bazyli Wielki
Wyk\u0142ad b\u0119dzie si\u0119 sk\u0142ada\u0142 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci: 1) modlitwa bezmy\u015blna, inaczej niedyskursywna. I 2) modlitwa dyskursywna kt\u00f3r\u0105 b\u0119dzie reprezentowa\u0142 Orygenes. Modlitw\u0105 niedyskursywn\u0105 nazywamy m.in. Modlitw\u0119 Jezusow\u0105, nazywana te\u017c jest modlitw\u0105 monologiczn\u0105, modlitw\u0105 hezychastyczn\u0105, psychosomatyczn\u0105, a tak\u017ce modlitw\u0105 serca. Powsta\u0142a ona m.in. na pustyni Egipskiej i w Syrii ok. IV w. Ostatecznie Ojcem Modlitwy Jezusowej zosta\u0142 \u015bw. Jan Klimak \u017cyj\u0105cy w VI wieku na Synaju. Pierwsi chrze\u015bcijanie i mnisi zastanawiali si\u0119 bowiem, co to znaczy modli\u0107 si\u0119 nieustannie, id\u0105c za s\u0142owami Jezusa: \u201eZawsze winni si\u0119 modli\u0107 i nie ustawa\u0107\u201d
(\u0141k 18,1 i 1 Tes 5,16-18). U\u017cywali kr\u00f3tkich werset\u00f3w, podobnych do strza\u0142, kt\u00f3re w p\u00f3\u017aniejszych wiekach zosta\u0142y nazwane aktami strzelistymi. G\u0142\u00f3wnym elementem modlitwy jest imi\u0119 \u201eJezus\u201d. Od samego pocz\u0105tku istnia\u0142a tradycja jednego wersetu lub jednego s\u0142owa. \t
Modlitwa Bartymeusza i modlitwa celnika: \u201ePanie Jezu Chryste, Synu Boga \u017cywego, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105 grzesznikiem\u201d (Por. Mt 9,27 i \u0141k 18,13 lub s\u0142owo Jezus). \u201ePrzytwierd\u017a sobie do serca jedno s\u0142owo: B\u00f3g albo mi\u0142o\u015b\u0107\u201d(Ob\u0142ok niewiedzy) . Tak\u0105 tradycj\u0119 przekazuje nam \u015bw. Jan Klimak i \u015bw. Diadoch z Fotyki. Ten ostatni modli si\u0119 \u201ePanie Jezu\u201d.
Pierwsi mnisi lub chrze\u015bcijanie szukali czego\u015b w cz\u0142owieku, co by\u0142oby w nim nieustannie. By\u0142 to oddech. Cz\u0142owiek oddycha nieustannie. \u201eNiech wspomnienie Jezusa po\u0142\u0105czy si\u0119
z twym oddechem a zrozumiesz po\u017cyteczno\u015b\u0107 hezychii\u201d, \u015bw. Jan Klimak; \u201eDo ka\u017cdego oddechu do\u0142\u0105cz czujno\u015b\u0107 duszy i imi\u0119 Jezusa\u201d-ten cytat przypisuje si\u0119 Ewargiuszowiz Pontu. \t
Oddech sk\u0142ada si\u0119 z podw\u00f3jnego ruchu: wdech i wydech, po tym nast\u0119puje uspokojenie.
Spr\u00f3bujmy zatem.
Hezychazm (od grec. wyciszenie), oznacza spos\u00f3b \u017cycia monastycznego, nieprzerwana cze\u015b\u0107 i s\u0142u\u017cba Bogu. Celem hezychast\u00f3w jest zjednoczenie z Bogiem i ze stworzeniem. (Tak d\u0142ugo jak nie ma zjednoczenia z Bogiem wychodzi\u0107 na modlitwie b\u0119dzie wszystko inne przez my\u015bli). Ta modlitwa daje bowiem oczyszczenie z nami\u0119tno\u015bci (Ewagriusz i Jan Klimak). Hezychia \u2013 spok\u00f3j lub cisza, hezychasta \u2013 wyciszony z tego co nie jest Bogiem. \u201eHezychast\u0105 jest ten , kto istot\u0119 bezcielesn\u0105 stara si\u0119 utrzyma\u0107 w w granicach cielesnego domu. Jest to wysi\u0142ek rzadki i zadziwiaj\u0105cy\u201d- Jan Klimak. \u201ePrzyjacielem hezychii jest odwa\u017cna i zdecydowana my\u015bl, kt\u00f3ra stoi na stra\u017cy w bramie serca zabija albo wyrzuca intruz\u00f3w\u201d-Jan Klimak. Hezychasta wychodzi czasem na zewn\u0105trz celi ale nigdy nie opuszcza rozumu, pozostaj\u0105c zawsze \u0142agodny i b\u0119d\u0105c ca\u0142y \u015bwi\u0105tyni\u0105 mi\u0142o\u015bci. Trudno go sprowokowa\u0107 do m\u00f3wienia, jeszcze trudniej do gniewu\u201d-Jan Klimak. \u201eHezychia polega na wyzbyciu si\u0119 wszelkich idei i wyparciu trosk, nawet tych uzasadnionych\u201d. Zaczynamy ju\u017c tutaj widzie\u0107, \u017ce ca\u0142y cz\u0142owiek przychodzi na modlitw\u0119. Poma\u0142u b\u0119dziemy zmierza\u0107 ku temu, \u017ce modl\u0105 si\u0119 w cz\u0142owieku wszystkie sfery, jakie cz\u0142owiek posiada. Wa\u017cne jest, aby wymawia\u0107 je powoli, w skupieniu z pietyzmem b\u0119d\u0105c \u015bwiadomym przebywania w Bo\u017cej obecno\u015bci. O tym, aby niczego sobie nie wyobra\u017ca\u0107 ani nie zwraca\u0107 uwagi na pojawiaj\u0105ce si\u0119 obrazy, m\u00f3wi\u0142 Grzegorz z Synaju: \u201eJe\u017celi w swym umy\u015ble dostrzegasz nieczyste my\u015bli lub obrazy, kt\u00f3re pochodz\u0105 od z\u0142ych duch\u00f3w, nie przera\u017caj si\u0119. Je\u015bli uka\u017c\u0105 ci si\u0119 dobre poj\u0119cia, nie zwa\u017caj tak\u017ce na nie\u201d. Wymagane jest ca\u0142kowite wyzbycie si\u0119 wyobra\u017ani (Ewagriusz).Czy cz\u0142owiek musi walczy\u0107 z my\u015blami? Nie musi z nimi walczy\u0107, mo\u017ce je porzuci\u0107, albo pozwoli\u0107 im przep\u0142ywa\u0107, bo tak cz\u0142owiek jest skonstruowany. Tak\u017ce cia\u0142o bierze pe\u0142ny udzia\u0142 na modlitwie. Celem modlitwy jest zjednoczenie, mi\u0142o\u015b\u0107, przeb\u00f3stwienie i zobaczenie \u015awiat\u0142o\u015bci Taboru. Trzeba tu zaznaczy\u0107, \u017ce Niepoznawalny mo\u017ce da\u0107 si\u0119 pozna\u0107 i nadal pozosta\u0107 Niepoznawalnym- Grzegorz z Nyssy. Apatheja – u Klimaka objawia si\u0119 przez mi\u0142o\u015b\u0107. Aphateja \u2013 beznami\u0119tno\u015b\u0107 nie jest oboj\u0119tna, jest rozpalon\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, nie pustk\u0105 lecz boskim przebywaniem\t
\tModlitwa serca. \u201eSerce\u201d u staro\u017cytnych mi\u0119dzy IV a VII w. w oznacza\u0142o wn\u0119trze cz\u0142owieka, t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 jego istoty, w kt\u00f3rej mie\u015bci\u0142o si\u0119 \u017cycie afektywne, intelektualne, moralne i intelektualne. Serce jest te\u017c siedliskiem intelektu i my\u015bli. Zdaniem Diadocha, serce posiada przede wszystkim zmys\u0142, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cemy pojmowa\u0107 i kocha\u0107 Boga, kt\u00f3ry staje si\u0119 odczuwalny sercem. Orygenes stworzy\u0142 nauk\u0119 o pi\u0119ciu duchowych zmys\u0142ach. Dw\u00f3ch ludzi zosta\u0142o stworzonych przez Boga: ten duchowy i ten cielesny. To ten cielesny upad\u0142 w grzechu pierworodnym. Ten duchowy to ten ze zmys\u0142ami duchowymi. Orygenes rozwin\u0105\u0142 te\u017c nauk\u0119 o \u201educhu, duszy i ciele\u201d. Przypominam tutaj, \u017ce wed\u0142ug
niekt\u00f3rych Ojc\u00f3w Wschodnich cz\u0142owiek powinien modli\u0107 si\u0119 w \u201educhu\u201d. Nasza psychika to jedynie co\u015b pomi\u0119dzy dusz\u0105, a cielesno\u015bci\u0105. Zawsze mo\u017cna schowa\u0107 si\u0119 w duchu, gdzie nie ma zgubnych nastroj\u00f3w. Orygenes jest jednym z najwi\u0119kszych mistyk\u00f3w tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej, jest r\u00f3wnie\u017c tw\u00f3rc\u0105 j\u0119zyka mistyki, Orygenes, kt\u00f3ry napisa\u0142 pierwszy komentarz mistyczny do Pie\u015bni nad pie\u015bniami, wytyczy\u0142 te\u017c wszystkie tematy podstawowe dla mistyki za\u015blubin. Jego dorobek obejmowa\u0142 sze\u015b\u0107 tysi\u0119cy ksi\u0105g. Znamy tylko osiemset tytu\u0142\u00f3w jego dzie\u0142. Napisa\u0142 komentarze do wszystkich ksi\u0105g Pisma \u015awi\u0119tego.
\tOjciec Orygenesa Leonidas kaza\u0142 mu uczy\u0107 si\u0119 na pami\u0119\u0107 Pisma \u015awi\u0119tego na pami\u0119\u0107 i recytowa\u0107 je samemu z pami\u0119ci. Z Orygenesem rozpoczynamy jedynie kr\u00f3tki wspomnienie o modlitwie dyskursywnej. Cho\u0107 wtedy takowa terminologia jak dyskursywno\u015b\u0107 odno\u015bnie modlitwy nie istnia\u0142a. Nazwa\u0142abym j\u0105 relacj\u0105 z Bogiem. Dla Orygenesa ka\u017cdy werset Pisma \u015bwi\u0119tego i jego zrozumienie by\u0142o poca\u0142unkiem Bo\u017cych ust: Niech mnie uca\u0142uje poca\u0142unkami swych ust- cytuje Pie\u015b\u0144 nad Pie\u015bniami. Taki werset wspomniany na pami\u0119\u0107 ma Bo\u017c\u0105 moc by dzia\u0142a\u0107 w cz\u0142owieku wewn\u0105trz i w dzia\u0142aniu.
Najwy\u017csz\u0105 form\u0105 mi\u0142o\u015bci ludzkiej jest mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska. Je\u017celi wi\u0119c cz\u0142owiek mi\u0142uje Boga tak wy\u0142\u0105czn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, jak kochaj\u0105 si\u0119 ma\u0142\u017conkowie w szcz\u0119\u015bliwym ma\u0142\u017ce\u0144stwie, to b\u0119dzie te\u017c u\u017cywa\u0107 wyra\u017ce\u0144 zaczerpni\u0119tych mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej dla wyra\u017cenia swego stosunku do Boga, po prostu, dlatego, \u017ce nie zna innego sposobu wyra\u017cenia uczu\u0107\u201d. A fina\u0142em tej mi\u0142o\u015bci jest rodzenie duchowych uczynk\u00f3w.
Cz\u0142owiek stworzony na obraz Boga ma ma odtworzy\u0107 ten obraz.
Orygenes cytuje tutaj ewangeli\u0119 Jana: \u201eRabbi gdzie mieszkasz?\u201d Nauczyciel im odpowiada: \u201eChod\u017acie, a zobaczycie\u201d. S\u0142owem \u201echod\u017acie\u201d wzywa ich do czynnego \u017cycia, a s\u0142owem \u201ezobaczycie\u201d poucza, \u017ce ci, kt\u00f3rzy tego pragn\u0105, dost\u0105pi\u0105 kontemplacji, b\u0119d\u0105cej uwie\u0144czeniem doskonalenia uczynk\u00f3w, a ma ona miejsce wdomu Jezusa6.\u201eOrygenes pierwszy w spos\u00f3b klasyczny przedstawi\u0142 w chrze\u015bcija\u0144stwie zasad\u0119 kontemplacji i dzia\u0142ania: \u00abNie ma, bowiem dzia\u0142ania bez kontemplacji ani kontemplacji bez dzia\u0142ania\u00bb jest to jedna z podstawowych zasad mistycznej doktryny Orygenesa g\u0142osz\u0105ca jedno\u015b\u0107 zasad i dzia\u0142ania w \u017cyciu chrze\u015bcija\u0144skim. Zasada ta znajduje si\u0119 komentarzu do sceny ewangelicznej, kt\u00f3ra przedstawia czynn\u0105 postaw\u0119 Marty i kontemplacyjn\u0105 Marii\u201d.
Pod „jab\u0142oni\u0105 krzy\u017ca” prze\u017cywa sw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do Boga gdzie upad\u0142a natura duszy ludzkiej i gdzie zosta\u0142a oczyszczona. Ucze\u0144 spoczywa na piersi Jezusa i to ukrzy\u017cowanego. Spo\u017cywa Jezusa Ukrzy\u017cowanego. Spo\u017cywa te\u017c Pisma.
\tTeologia Wschodu opiera si\u0119 na apofatycznym i kapafatycznym wymiarze.
Wymiar apofatyczny dotyczy negacji wszelkiej definicji ludzkiej. Opiera si\u0119 na aksjomacie kt\u00f3ry brzmi: „Boga nikt nigdy nie widzia\u0142, Jednorodzony Syn kt\u00f3ry jest na \u0142onie Ojca o nim pouczy\u0142\u201d. Natomiast katafatyczny dotyczy pozytywnego spojrzenia na przymioty objawione, a tak\u017ce przejaw dzia\u0142ania Bo\u017cego w \u015awiecie.
Cz\u0142owiek powinien wed\u0142ug ks. prof. Paprockiego i\u015b\u0107 po\u015brodku tych dr\u00f3g.
Na podsumowanie. Jedynie co cz\u0142owiek mo\u017ce pozna\u0107 z Boga to zdumienie i zachwyt nad stworzeniem- Grzegorz z Nyssy. Filokalia- oznaczaj\u0105 umi\u0142owanie pi\u0119kna.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S. Stefania Janiak CSFN MODLITWA MY\u015aLNA U OJC\u00d3W WSCHODNICHczyli Filokalicznych Polecam Ci, aby\u015b niczego nie przedk\u0142ada\u0142 nad pobyt z nami, bo lepszych […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-206","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=206"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":210,"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/206\/revisions\/210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jezusowa.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}